Spreý guradyjy bilen asyl görnüşde guradylýar, bu bolsa ýapyşmaga getirýär… Nädip gözegçilik etmeli
Spreý bilen guradylan iýmitler iki kategoriýa bölünýär: ýapyşmaýan we ýapyşýan. Ýapyşmaýan ingredientleri ýönekeý guradyjy dizaýnlary we erkin akýan gutarnykly poroşoklar bilen spreý bilen guratmak aňsat. Ýapyşmaýan materiallaryň mysallaryna poroşok ýumurtga, poroşok süýt, ergin, diş eti we belok ýaly maltodekstrinler girýär. Ýapyşýan iýmitler ýagdaýynda, adaty spreý bilen guradylan şertlerde guradylanda kynçylyklar ýüze çykýar. Ýapyşýan iýmitler, adatça, guradyjynyň diwarlaryna ýapyşýar ýa-da guradylan kameralarda we daşamak ulgamlarynda işleýiş kynçylyklary we önümiň pes hasyllylygy bilen peýdasyz ýapyşýan iýmitlere öwrülýär. Şeker we kislota saklaýan iýmitler adaty mysallardyr.
Ýapyşmalylyk, ýygy-ýygydan şeker we kislota baý iýmit materiallarynyň guradylmagy wagtynda duş gelýän hadysadyr. Toz ýapyşmasy birleşýän ýelmeşme häsiýetidir. Ony bölejik-bölejik ýelmeşmesi (birleşme) we bölejik-diwar ýelmeşmesi (ýelmeşme) bilen düşündirip bolýar. Toz bölejikleriniň baglanyş güýjüniň ölçegi, onuň içki häsiýetleri bolan birleşme diýlip atlandyrylýar we toz gatlagynda bölejikleri emele getirýär. Şonuň üçin toz aglomeratlaryny döwmek üçin zerur bolan güýç birleşme güýjünden uly bolmaly. Ýelmeşme, poroşok bölejikleriniň püskürtme guradyjy enjamlaryň diwarlaryna ýapyşmak meýli bolan serhet häsiýetidir. Birleşme we ýelmeşme guradyjy we guradyjy şertleriniň dizaýnynda esasy parametrlerdir. Toz bölejikleriniň ýüz düzümi, esasan, ýelmeşme meselesine jogapkärdir. Toz bölejikleriniň ýüzleý materiallarynyň birleşme we ýelmeşme meýilleri dürli-dürli. Guratmak üçin bölejikleriň ýüzüne köp mukdarda ergin geçmegi talap edilýändigi sebäpli, ol göwrümlidir. Iki ýapyşýan häsiýet (birleşme we ýelmeşme) püskürtme guradylan şeker baý iýmit materiallarynda bile ýaşap bilýär. Bölejikleriň arasyndaky ýelmeşme, berk suwuk köprüleriň, hereket edýän suwuk köprüleriň, molekulalaryň arasyndaky mehaniki özara baglanyşyň we elektrostatik agrawitasiýa we gaty köprüleriň emele gelmegidir. Guradyş kamerasynyň diwarynda toz bölejikleri, esasan, şeker we kislota baý iýmitleriň sprey guradylmagynda material ýitgisi sebäpli ýapyşýar. Toz maddalary diwarda uzak saklananda guradylmagynyň ýitgisi bolýar.
Ýapyşmagyň sebäpleri:
Şeker we kislota baý iýmitler bilen guradyjy poroşogy dikeltmek Spreý guradyjy tehnologiýasyny ulanmak bilen, pes molekulýar agramly şekerler (glýukoza, fruktoza) we organiki kislotalar (limon, alma, tartarik) örän kyn. Suwuň ýokary siňdirilişi, termoplastiklik we aýna geçiş temperaturasynyň pesligi (Tg) bu kiçi molekulalar ýapyşmak meselesine goşant goşýar. Spreý guradyjy temperatura 20°C-den ýokary bolan bu maddalar ýapyşmak ýüzlerinde esasan ýumşak bölejikleri emele getirýär, bu bolsa poroşogyň ýapyşmagyna we poroşogyň ýerine pasta ýaly gurluşa eýe bolmagyna sebäp bolýar. Şeýle molekulalaryň ýokary molekulýar hereketliligi olaryň aýna geçiş temperaturasynyň pesligi (Tg) bilen baglanyşyklydyr, bu bolsa adatça spreý guradyjylarda meşhur bolan temperaturalarda ýapyşmak meselelerine getirýär. Aýna geçiş temperaturasy amorf faza geçiş temperaturasynyň esasy häsiýetnamasydyr. Aýna geçiş hadysasy gaty, amorf şeker ýumşak rezin, suwuk faza öwrülende ýüze çykýar. Ýüz energiýasy, gaty aýna pes ýüz energiýasyna eýedir we pes energiýaly gaty ýüzlere ýapyşmaýar. Aýna ýagdaýyndan rezin (ýa-da suwuk) ýagdaýa geçmegiň netijesinde, materialyň ýüzüni galdyryp bolýar we molekulýar we gaty ýüz özara täsirleri başlap bilýär. Azyk guradyş operasiýasynda önüm suwuk ýa-da baglanyşykly ýagdaýda bolýar we plastifikatoryň (suwuň) aýrylmagy sebäpli suwuk/birikdirilen azyk önümi aýna ýaly ýagdaýa geçýär. Azyk önümi ýokary guradyş temperaturasyndan witrifikatsiya temperaturasynyň üýtgemegine garanyňda geçiş etmese, azyk önümi ýokary energiýaly ýapyşykly bolup galar. Eger bu azyk önümi ýokary energiýaly gaty ýüz bilen degse, ol oňa ýapyşar ýa-da ýapyşar.
Ýapyşganlygy gözegçilikde saklamak:
Ýapyşlygy azaltmak üçin material ylmy we proses esasly birnäçe çemeleşmeler bar. Material ylmy esasyndaky usullara aýna geçişinden soň temperaturany ýokarlandyrmak üçin ýokary molekulýar agramly materiallary suwuk guradyjy goşundylary, proses esasly usullara bolsa mehaniki kameralaryň diwarlary, düýpleri we ş.m. girýär.
Ýerleşdirilen wagty: 2025-nji ýylyň 15-nji marty

